Tasarım Kalite Güvence Nedir?

Tasarım Kalite Güvence, bir ürünün veya sistemin tasarım aşamasından itibaren sözleşme kapsamındaki kalite isterleri ve tasarımın kalite gereksinimlerine uygun şekilde geliştirilmesi ve standart kapsamında süreçlerin uygun şekilde yürütüldüğünü güvence altına alır.

Ürünün üretilmesinin ardından yapılacak olan işlemlerde de Tasarım Kalite Güvence etkinliği devam etmektedir. Ürünün tasarım ve üretimi boyunca izlenebilirliğin sağlanması, doğrulanabilir ve isterlere uygun olması ürünün tüm süreçlerini kapsamaktadır.

Savunma ve Havacılık Sanayii’nde farklı uçak projelerinde üstlendiğim Tasarım Kalite Güvence sorumluluklarıyla edindiğim tecrübeleri, sektöre katkı sağlamak amacıyla sizlerle paylaşmayı amaçlıyorum.

Tasarım Kalite Güvence Savunma ve Havacılık Sanayii’nde en sık kullanılan standartlar nelerdir?
• AS9100 – Havacılık, uzay ve savunma sektörlerine özel kalite yönetim sistemi standardıdır. ISO9001 kalite yönetim standard içeriği bulunmaktadır fakat detaylı bir şekilde projenin tasarım, üretim, risk yönetimi, konfigürasyon, izlenebilirlik, müşteri memnuniyeti ve preformans yönetimini de kapsamaktadır.
• DO254 – Donanım süreçlerinin güvenilirlik ve doğrulanmasını kapsayan standarttır.
• DO178 – Yazılım süreçlerinin güvenilirlik ve doğrulanmasını kapsayan standarttır.
• ISO/IEC 15288 – Sistem yaşam döngüsü boyunca kalite süreçlerinin entegrasyonunu kapsamaktadır.
• MILSTD standartları tasarım aşamalarında kullanılan tasarım, çevresel testler gibi bir çok alanı kapsayan standartlardan oluşmaktadır. Örneğin MIL STD 810, MIL STD 461 standartları vb.

Tasarım Kalite Güvence adımları nelerdir?

1. Gereksinim Analizi
2. Tasarım Planlama ve Gözden Geçirme
3. Doğrulama ve Validasyon
4. Uyumluluk ve Konfigürasyon Yönetimi
5. Sertifikasyon ve Süreç İyileştirme

Uyumluluk takibi 4. Adım olarak görünse de gereksinimlerden başlar ve ürünün doğrulama kısmına kadar devam eder. Bu nedenle öncelikle Uyumluluk takibinden bahsedeceğim.

Uyumluluk ve Konfigürasyon Yönetimi

Means of Compliance (MoC) Nedir?

Havacılık projelerinde uyumluluk takibi nasıl yapılır?

Projelerde, sözleşme kapsamındaki müşteri isterleri (Statement of Work – SoW) maddelerine göre uyumluluk, genellikle uyumluluk matrisleri(Compliance Matrix) aracılığıyla takip edilir.

Bu süreçte sistemin müşteri gereksinimleriyle uyumlu olduğunu kanıtlamak, Validation & Compliance aşamasının temel hedefidir ve mutlaka müşteri onayıyla ilerlenmelidir.

SoW ve Uyumluluk Takibi

Proje sözleşmelerinde yer alan isterler, Statement of Work (SoW) dokümanında yayımlanır.
Bu isterler hem teknik gereksinimleri hem de sözleşmeye bağlı yükümlülükleri içerir.

Her bir ister için tedarikçi şu bilgileri tanımlar:
• İsterin nasıl karşılanacağı,
• Uygunluğun hangi yöntemle (Means of Compliance – MoC) kanıtlanacağı,
• Müşteriye hangi kanıt veya dokümanın sunulacağı.

Bu bilgiler genellikle şu başlıkları içeren bir matris formatında hazırlanır:
SoW Maddesi – Sistem Gereksinim Karşılığı – MoC Kodu – Uyumluluk Beyanı – Kanıt Belgeleri.

Bu yöntem, hem izlenebilirliği artırır hem de proje denetimlerinde büyük kolaylık sağlar.

MoC Neden Kullanılır?

Her gereksinimin uygunluğu aynı yöntemle gösterilmez.
Bazı isterler analizlerle, bazıları testlerle, bazıları ise dokümantasyon veya inceleme yoluyla kanıtlanır.
Bu farklı yöntemleri sınıflandırmak için Means of Compliance (MoC) sistemi kullanılır.

MoC Kodlamaları ve Anlamları

MoC0 – Compliance Statement
Benzer tasarım veya parçalar için daha önce kanıtlanmış uygunluk referanslarının kullanılması yoluyla uygunluk gösterilir.

Kullanılabilecek Kanıt Dokümanları:

• Project Management Plan (PMP)
• Configuration Management Plan (CMP)
• System Requirements Document (SRD)
• Certificate of Conformity (CoC)

MoC1 – Design Review
Tasarımın teknik gereksinimlere uygunluğu tasarım incelemeleriyle değerlendirilir.

Kullanılabilecek Kanıt Dokümanı:

• System Description Document (SDD)

MoC2 – Calculation / Analysis
Statik, yorulma, yük, performans veya simülasyon analizleriyle uygunluk kanıtlanır.

MoC3 – Safety Assessment
Güvenlik analizleri ve risk değerlendirmeleriyle uygunluk gösterilir.

MoC4 – Laboratory Tests
Çevresel, yapısal veya sistem testleriyle uygunluk doğrulanır.

Kullanılabilecek Kanıt Dokümanları:

• Acceptance Test Procedure (ATP)
• Acceptance Test Report (ATR)

MoC5 – Ground Tests on Aircraft
Uçak üzerinde yerde yapılan testlerle uygunluk gösterilir.

MoC6 – Flight Tests
Gerçek uçuş testleriyle uygunluk kısmen veya tamamen kanıtlanır.

MoC7 – Design Inspection / Audit
Fiziksel inceleme veya kalite denetimleriyle uygunluk kanıtlanır.

MoC8 – Simulation
Pilotlu gerçek zamanlı simülasyonlarla uygunluk kanıtlanır.

MoC9 – Equipment Qualification
COTS veya E/TSO belgeleri ile ekipman nitelendirme süreci yürütülür.

Kullanılabilecek Kanıt Dokümanı:

• Qualification Test Procedure (QTP)

Sonuç:
Means of Compliance (MoC) sistemi, karmaşık havacılık projelerinde gereksinimlerin izlenebilirliğini, doğrulanabilirliğini ve kanıtlanabilirliğini sağlar.

Doğru MoC kodunun seçilmesi, projenin hem teknik başarısını hem de sertifikasyon sürecini doğrudan etkiler.

İlk yıllarımda bu sınıflandırmalara dair kaynak bulmakta zorlanmıştım, bu yüzden bu özet paylaşımı hazırlamak istedim.

Umarım size de faydalı olur :)